MOZAMBIQUE; WO IST UNSER GELD?

Mozambique associeer ik met Bob Dylans gelijknamige hit die een idyllisch beeld schept. Het lijkt me niet waarschijnlijk dat het – destijds nog – prinselijk paar naar aanleiding van dat lied een villa kocht in het straatarme, maar aan natuurschoon rijke Mozambique – en die onder politieke druk weer moest verkopen.
Ik kwam op Mozambique door de radio-uitzending van OVT, over de “Madgermanes” in Maputo.

Hoe zat het ook al weer met Mozambique? Mozambique was bijna 500 jaar lang een kolonie van Portugal, van 1498 – 1975. De onafhankelijkheidstrijd onder leiding van Frelimo begon serieuze vormen aan te nemen in 1964. Er zouden tussen 1964 en 1975, de schattingen lopen uiteen, tussen de 10.000 tot 35.000 strijders gedood worden naast 50.000 slachtoffers onder de burgerbevolking. De Portugezen verloren 3500 man. Onderdeel van de strijd was muziek. De slogan A luta Continua (“De strijd gaat door”) wordt hier gezongen door

Miriam Makeba: A Luta Continua

FRELIMO was een linkse bevrijdingsbeweging; de oprichter Eduardo Mondlane werd gedood bij een bomaanslag in 1969, onder zijn opvolger Samora Machel (1933, gestorven bij een vliegtuigongeluk in Zuid-Afrika in 1986) werd het land in 1975 onafhankelijk en Machel werd president van een socialistisch land met één partij. De onafhankelijkheid had Mozambique mede te danken aan de anjer-revolutie in Portugal. De opvolgers van dictator Caetano waren de oorlog zat.

Twee jaar na de onafhankelijkheid brak een burgeroorlog uit, hierin werd de regeringspartij uitgedaagd door RENAMO, dat werd gesteund door het – toen nog blanke – regime van Rhodesië en het Apartheidsregime van Zuid-Afrika. Dit laatste land steunde in Angola ook de oppositionele UNITA-beweging van Jonas Savimbi. Het aantal slachtoffers was nu vele malen groter dan gedurende de onafhankelijkheidstrijd, 1 miljoen doden en 5 miljoen vluchtelingen, mede door de hongersnood die het land als gevolg van het oorlogsgeweld teisterde. En nog steeds vallen er slachtoffers, mensen die op landmijnen trappen, de erfenis van de burgeroorlog. In 1992 werd de vrede getekend en verkiezingen gehouden, waarbij voor het eerst meerdere partijen meededen.

Timbila is typische volskmuziek uit de zuidelijke provincie Inhambane. Timbila is de naam van het instrument, een xylofoon.

Venancio Mbande & zoon Domingos: Timbila

Marrabenta is muziek uit de stad, vergelijkbaar met calypso, salsa en merengue, erg dansbaar dus.  In de beginperiode speelde men simpele, repeterende ritmes. Hier het bekendste Marrabenta orkest samen met de oprichter en populaire zanger Wazimbo, in een nostalgisch lied

Wazimbo & Orchestra Marrabenta Star de Mocambique: Nwahulwana

Na de onafhankelijkheid keerden veel mensen terug uit exil, zij brachten ook nieuwe culturele invloeden met zich mee en vernieuwden de muziek.
Partymuziek uit Maputo:

Ghorwane: Majurugenta

Mozambique heeft een fraaie natuur, maar behoort tot de drie armste landen ter wereld.
Terug naar het vertrekpunt, de uitzending over de Madgermanes. In de jaren tachtig werden 16.000 Mozambikaanse mannen en vrouwen naar de DDR gestuurd. Een groot deel van hun loon , ca. 60 %, werd ingehouden en zou hen bij terugkeer ter beschikking worden gesteld en u raadt het al: dat geld kregen ze nooit. Sinds 1992 zit er altijd een delegatie van hen op bankjes in een park in Maputo. De meesten van de voormalige gastarbeiders zijn werkloos. Aan een vlaggenmast hangt een DDR-vlag. Ze hebben geen slechte herinneringen aan de DDR, integendeel, ze kwamen van een land in oorlog in een ‘paradijs’ waar je geld had om in de winkel eten en kleding te kopen.

Maar waar is het toegezegde geld gebleven? Niemand weet er het fijne van. Zeker is dat het Frelimo indertijd geld leende van de DDR dat ze na de oorlog terug moesten betalen. Heeft de DDR dat geld ingehouden? Of heeft er in Mozambique iemand het geld weg gesluisd naar een privérekening?  In het park in Maputo hoor je nog regelmatig “Wo ist unser Geld?” In de Duitse archieven moet toch na te gaan zijn of het geld destijds is overgemaakt?

Een van de bekendste zangers van Mozambique vraagt zich af waarom er zoveel ongerechtigheid is in de wereld en waarom mensen wegkijken,

Stewart Sukuma: Why

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *