Mazurka

Sinds mensenheugenis is muziek met dansen verbonden. In de Balfolklessen maken we niet alleen kennis met nieuwe dansen, maar ook met ‘nieuwe’ muziek.

Een mazurka is een dans in driekwartsmaat met een extra nadruk op de tweede tel (in tegenstelling tot een wals). In het Nederlandse dansrepertoire is een voorbeeld de dans Jan Pierewiet. Hier een heel korte maar aantrekkelijke versie uit Zuid-Afrika:

An Croenen: Jan Pierewiet

In de klassieke muziek is de mazurka ook geliefd; van Frédéric Chopin (1810-1849) zijn 69 mazurka’s bekend. Maar hij baseerde ze (volgens Bartok) niet op de folk-traditie en schreef ze niet met de bedoeling dat er op de muziek gedanst zou kunnen worden. Hier een van zijn meest dansbare in een ongewone uitvoering door multi-instrumentaliste Maria Pomianowska – bandleidster van Zespol Polski die op authentieke instrumenten spelen:

Maria Pomianowska: Mazurka op 33/2

Aan het Weense hof werd met een huppelpasje gedanst, dat is niet overal gebruikelijk:

Brahms: Mazurka Sextille (gedanst door studenten van de Stanford University)

Terug naar de folkmuziek. De mazurka is een gestileerde versmelting van drie Poolse volksdansen: de mazur, de kujawiak en de oberek. De mazur is een Slavische dans uit de Poolse provincie Mazurië. De kujawiak is een langzame draaidans in 3/4 maat uit Kujavië (deel van Polen rond de stad Bydgoszcz), met sterk versierde melodie en zonder al te sterke accenten. De oberek is de snelste Poolse volksdans, een werveldans waarvan het tempo wordt opgevoerd, oorspronkelijk een zeer snelle kujawiak.

Vanaf ca. 1600 was de mazurka ook bij de Poolse adel geliefd, waarna via het Duitse en Russische hof en Franse hoge kringen de mazurka begin 19e eeuw Engeland en de rest van de wereld veroverde.

Hier een versie van de mazurka in Frankrijk (met huppelpasje):

De mazurka buiten Europa.

De Mazurka is ook populair in Kaapverdië, met name op de eilanden Santo Antão en São Nicolau. De mazurka en andere dansen als contradanse, polka, wals en galop werden vermoedelijk door zeelieden uit Europa naar Cabo Verde meegebracht. De mazurka wordt hier gespeeld en gedanst op bruiloften en andere feesten.
Hier zoals de Kaapverdianen in Rotterdam de mazurka dansen:

Op Curaçao werd de mazurka in de 19e eeuw en het begin van de 20e eeuw gedanst wanneer het feest haar hoogtepunt had bereikt. Bekende componisten van Curaçaose mazurka’s zijn onder andere Jan Gerard Palm (1831-1906), Rudolph Palm (1880-1950) en Jacobo Palm (1887-1982).  Hier een optreden van de zangeres Izaline Calister uit Curaçao (woonachtig in Nederland) in het Bimhuis in Amsterdam:

Izaline Calister + Marc Bischoff: Mazurka Erótika

In Cajun, muziek uit Louisiana met een oorsprong in de folkmuziek uit Frankrijk, worden veel dansen als de jig, wals en mazurka verwerkt.

Mink de Ville: Mazurka  (saai filmpje, maar gebaseerd op het album)

Ook de mazurka van Queen Ida is befaamd, maar hier kon ik geen goed filmpje van vinden.

Tot slot een demonstratie van Balfolk-dansleraar Wen Versteeg: